Międzynarodowa konferencja

Sustainable art – sztuka wobec potrzeby zrównoważonego rozwoju

Nadesłane streszczenia referatów w języku polskim (w kolejności alfabetycznej, według nazwisk autorów):

Xela Batchelder / RAIR: A new pilot ecological and economic sustainability art residency in Philadelphia

This paper will focus on a new program in Philadelphia, still in the pilot phase, but which is focused on sustainability, both ecologically, and economically.  In an effort to connect art and sustainability, this program titled RAIR (Recycled Artist-In-Residency) has grown from an idea from Philadelphian artists, such as the Dufala Brothers, and a partnership with Revolution Recovery, LLC, a recycling company for construction and industrial materials.  Through this partnership, RAIR hopes to provide artists with salvaged material, as well as, a comfortable workspace, while increasing awareness about the waste stream and sustainability.

Dean Chatwin / The endless river: exploring the potential for water to connect the home and the natural environment

The comfortable interiors of homes, and our ability to readily access amenities here, can contribute to a sensation of isolation from nature, as people become literally insulated from the outside world. Within the domestic context resources are frequently mediated via extensive infrastructural networks; gas, power and water appear as if by magic to heat and illuminate, and quench our thirst. The distance separating homes from the sources of such services has the potential to generate a state of complacency, a lack of appreciation for the ecological connections between the domestic and nature.
Focusing specifically on water, this paper details the development of aesthetic responses that seek to connect familiar domestic activities with the wider environment and highlight any perceived separation as an illusion. Drawing specifically on 2 projects realized within my own home, I detail the progression of these and discuss associations they generate that link myself within the local towards the global. Despite employing a personal perspective the ubiquitousness of my encounters, and their poetic outcomes, open the possibility of conveying awareness and appreciation to others located within a similar spatial context. In conclusion, the home as an intimately lived environment provides opportunities to re-evaluate relationships between people and the natural environment. Additionally, the ability for familiar domestic activities to be universally recognized allows artworks focusing on this context the possibility to transcend cultural barriers and diverse locations. Nature’s dependence (including people) on water opens possibilities for manifesting novel actual and metaphoric relationships that emphasize human/nature connections. Whist water’s ecological dynamism is advantageous to removing perceived spatial separation and fuse the local and non-local to reveal the natural environment’s integrity.

Albert Coers / Frequent flyers – one-way-rafts: aspects of possession, production and transportation in contemporary art

Since the 1960s contemporary practises can be interpreted from the viewpoint of sustainability (in sense of German "Nachhaltigkeit": something produced with a long-time effect without affecting negatively the social or ecological system) – not by chance when critique of consumption and institutions was an issue and the limits of growth were predicted. Even if the term "sustainable" wasn't established, Land-Art can be seen in this context, also the dematerialization of the art-object in Conceptual art.
As contemporary art becomes more visible and globalizes, the scale of projects augments, the habitus of frequent flights for transportation of artists and artworks for exhibitions and conferences becomes common and near to in the world of economy. But instead of complaining this development I would like to suggest some possibilities and examples of artistic practice in which one might find aspects of the "sustainable", even if you couldn’t categorize them as Land-Art nor as strictly conceptual.
Working with that was is at hand, with found objects, furniture, artwork that is present in a museum or which can be easily bought in situ at IKEA: That is a concept of German sculptor Florian Slotawa. Dealing in large installations with his own familiar belongings or that of institutions, he raised the question of one’s needs as well how we define ourselves by things we have, without drawing openly to a critique of consume.
Taking a somehow similar sculptural approach as point of departure, German-Czech artist Klara Hobza organized 2009 her move from New York, where she had lived for some years, to Germany as artistic project by raft and by boat, in which few CO2 was produced. The wooden parts of the raft were reused in an exhibition in Hamburg as constructive elements in the presentation of the artworks and became part of it. The journey as a performance: Hobza follows this line with a long-time project "Diving through Europe".
Collecting material from related sources or to creating such a relation is also part of the practice of German sculptor Albert Coers: it is often taken out of private or public archives. The transfer from one space to another is heightened, books and boxes are transported by bicycles, trolleys or wheelbarrows, shelves bought in private and transported by bus. Besides, the ephemeral, non-consuming aspect lies in the process of borrowing material like books and returning it after artistic use.
In these examples, the ways of obtaining material and transportation are not at first hand motivated by ecological reasons, but part of esthetical and conceptual practices. Common is an awareness of space, the tendency towards the ephemeral and performativity, the effort to involve other people in the process and to get beyond the border that separates art from daily life.

Camilla Crosta / Sustainable practices and the Society of Spectacle: a solution?

Which is the legacy of Guy Debord’s Society of Spectacle nowadays and how we can create a relation with sustainable artistic practices?
This paper aims to examine some of the main concepts of Situationist’ theories and thoughts and define a relation with contemporary actions and interventions in the public sphere (not only space and ground) with a ‘sustainable’ vocation. In particular I’m referring to all the practices, designated as artistic, which are trying, through farming, recycling and education to a simple way of life, to reorganize the common in its wider sense. They became part of various regeneration processes, they have been define as synonym of slowness, they stimulated social relations, a different perception of the time and in particular of the ‘public time’, other attitudes towards the everyday and a possible approach to our consumerist society. In these terms, what do they represent? Are they a solution to the well-known Society of the Spectacle and its consequences, a new direction for Art or simply a tendency in the artistic context?

Micaela Deiana / The sustainable contemporary art museum between participation and new institutionalism

The term "New Institutionalism" indicates the curatorial practices which follow the attitude of criticality dug up by artistic research of Institutional Critique, both in its first wave post-'68, seeking to disclose socio-economic and political dynamics of the museum as institution, and in its second wave, during the 80s, connected to a wider reflection on the art system. The definition was born in the 90s and still eludes a definite survey, because of its interdependence from the curators, critics and theorists who use this prolific experimentation (such as founding fathers like Jonas Ekeberg, Nina Montmann, Charles Esche, Maria Lind, Vasiv Kortun). Nowadays the method is still open, but it's becoming crucial to problematize the practice in the light of the dilemma of participation and the vision of the public space as the agonistic arena for democracy.
For this aim, the concept of Eutopia as evolution of Utopia – shaped by Charles Esche, could be a good starting point. The institution does not concentrate on the idea of Utopia and, I would to add, neither on that of micro utopia (typical of relational aesthetic). Instead, it strives for the creation of a good place of cultural growing, a critical, useful platform. For this reason, in its agenda, the measured exhibition program, characterized by the value of social usefulness (for themes, sensorial and aesthetic experience during the visit – display – and later – intellectual fruition) complies three crucial criteria: embedment, para-curating, active osmosis.
- Embedment, in other words, the close link between curatorial proposal and place, characterized by an investment of theoretic and economic energies, in order to build a strong and long-lasting relationship, aware of the importance of the balance between local and global. Only triggering deep-rooted dynamics, a museum may be able to a social sustainability for itself.
- Para-curating, an engaged track of residencies, symposia, performances, screenings, talks or, generically, situations, which create a mosaic that makes meaningful the main image –  the exhibition – not setting answers or definite contents, but allowing questions and new possible connections to arise, according to a rhizomatic thinking model.
- Active osmosis, created by a critical and participate dialogue, a laboratory of think tanks, in which the audience joins the creative process, in a continuous exchange for a negotiable common goal.
In light of these criteria and the historical practices of New Institutionalism, I propose a critical analysis of the The Van Abbemuseum, case study chosen for the critical position in the artistic panorama of Dutch – and also in Europe – and for the attention into the social and economic dynamics in Eindhoven. It proposes a motley agenda that includes not only visual art project on its historical collection but also hybrid research projects connected to humanities, social and scientific sciences. Overall, it works carefully with the programm "Lern and experience", an experimental schedule that undertakes to create a new relationship between the institution and the audience, with several activities shaped for every visitor target.

Joanna Filipczyk / Searching for social equilibrium. Marian Bogusz’s activity as a "prolegomena" of sustainable art in Poland

Maja and Reuben  Fowkes,  asked in an interview about the pioneers of sustainable art, replied: "When we think about the historical roots of a broad understanding of sustainability in contemporary art – one that is not limited to strictly environmental issues but also considers the wider social and (…) mental dimensions of ecology – then we look to the period of artistic experimentation of the late 1960s and early 70s." I am quite sure that we should  define the historical sources of this approach in Polish art, as well. One of possibilities is Marian Bogusz’s activity.
Marian Bogusz (1920-1980) was one of the most independent artists in the People’s Republic of Poland. Among his rich activity were also the so-called "symposiums" (1960s and 1970s). They were, as a  matter of fact, attempts to change the prevailing mode of thinking about tasks and the role of art. One of  the most important Bogusz’s aims was emphasizing the social meaning of art. Connecting art with the natural environment seems to be another one.
The question remains, to what extent his attitude was an element of a specific performance ‘played’ by artists in the People’s Republic of Poland with the authorities. There is no doubt, nonetheless, that the artist’s  propositions opened up new opportunities and perspectives for the Polish art of that time.

Christine Foerster / In reverence to mycelium: fish.taco.ponic and goatwalking

Much in the  way mycelium creates an invisible social fabric, creating a network of cells that only becomes apparent with the fruiting of mushrooms, my work invites public participants to  build new connections and to reassess our relationships with certain animals we depend on for food. One such project called ?sh.taco.ponic was a mobile aquaponic installation that was growing many of the ingredients to make ?sh tacos. One of several locations for ?sh.taco.ponic was a charter elementary school where the 5th graders helped to
raise the ?sh and plants. At each opening of ?sh.taco.ponic we harvested the ?sh and  made ?sh tacos for public tasting.
My current work, Goatwalking invites El Paso residents on a series of goatwalks that are  explored through many instances: a website, GPS maps that become watercolor drawings, artifacts to be cast in goat’s milk, video and photos. One driving concept behind  Goatwalking is to disrupt human control over navigation patterns by allowing the goat  to in?uence the walks. Another theme explored in Goatwalking is how far we have distanced ourselves from the animals we depend on for food. I like bring public participants into immediate contact with these animals in ways that allow us to reassess both  our relationships with these sentient beings and the processes by which food is brought to the table. I situate my work in the outer limits of art practice and environmental concern by creating interactive public art projects based on green design and permaculture principles. In the best case scenario, this hybrid approach makes it possible for a diverse audience  to engage with a public art work in vitally unexpected terms. And, in the process, learn about small scale animal husbandry practices and do-it-yourself agriculture technologies.

Marta Gaj / Dziedzictwo stylu zakopiańskiego jako wyzwanie zrównoważonego rozwoju w obrębie zjawisk społeczno-kulturalnych regionu Podtatrza

Odkrycie Zakopanego w 1873 roku przez doktora Tytusa Chałubińskiego, który bardzo szybko rozpropagował lecznicze walory regionu zapoczątkowało nieustającą już od przeszło stu czterdziestu lat, lawinowo postępującą eksploatację Podhala. Napływ inteligencji, a wśród nich badaczy wszelkich dziedzin nauk, w tym również humanistów skoncentrowanych wokół postulatów zbliżenia się do autentycznych przejawów kultury zastanej szybko zaowocował powstaniem stylu zakopiańskiego, którego krzewicielem, od 1882 roku był Stanisław Witkiewicz. Zwrot ku góralszczyźnie nie oznaczał jedynie inkorporacji zastanych motywów zdobniczych, czy to w przejawach architektury czy rzemiosła artystycznego. W obliczu industrializacji świata przełomu XIX/XX wieku, która wkrótce miała objąć również nowe tendencje w sztuce (prefabrykacja elementów architektury, upowszechnienie materiałów wytwarzanych w zaawansowanych procesach technologicznych – obecne np. w szkole Bauhausu) starania Witkiewicza, by wskrzeszać i chronić technologie wykształcone przez stulecia, opierające się na ścisłej relacji między człowiekiem, klimatem, przyrodą i zasobami naturalnymi, jawią się jako wizjonerskie, choć nieuświadomione próby utrzymania zrównoważanego rozwoju w omamianym regionie.
W referacie zostanie przedstawiony problem zachowania spójności i kontynuacji pomiędzy wypracowanymi tendencjami charakterystycznymi dla sztuki Podhala, a wyzwaniami współczesności w kontekście przyszłego rozwoju miasta. W pierwszej części wystąpienia poddana zostanie analizie spuścizna architektoniczna i rzemieślnicza, będąca wyrazem modernizmu wernakularnego, z uwzględnieniem wszelkich cech konstrukcyjnych i materiałowych, które są immanentną cechą  wytworów tej sztuki. Uwzględniona zostanie ponadto szersza perspektywa rozwoju stylów opartych o lokalną tradycję  (Skandynawia, Szwajcaria, Wielka Brytania, Rosja) wraz z wskazaniem na ich aspekty ekologiczne oraz ekonomiczne.
W drugiej części wystąpienia zostanie omówione miejsce sztuki we współczesnym Zakopanem, mieście stojącym u progu ambitnego wyzwania jakim jest uczynnienie zeń pierwszego w regionie smart city. Analizując deklaracje włodarzy miasta oraz dotychczasowe starania i osiągnięcia w zakresie upowszechnienia źródeł geotermalnych oraz wdrożenie ekologicznego transportu w stolicy Tatr, ważne jest by zadać również pytanie rolę sztuki, architektury i urbanistyki. Czy Zakopane jest gotowe by twórczo i mądrze kreować przestrzeń miejską w oparciu o postulowane poszanowanie specyficznych walorów regionu? W jaki sposób młodzi twórcy kultywują styl zakopiański?  Czy i jak lokalna społeczność oraz turyści mogą stać się odbiorcami sztuki podążającej za współczesnością i szanującą przeszłość? Starając się odpowiedzieć na te pytania, warto zastanowić się nad opracowaniem kompleksowego planu wybiegającego daleko poza czysto ekonomiczne przesłanki czego próbą będzie przedstawiony referat.

Laura Gieser / The regeneration of conceptual art as sustainable art

Albeit the notion of „sustainable art" is new and is applied to most recent artistic practices, its concerns, and also some of its relevant means of expression, are not. Sustainable art certainly predates the „World Summit" conference in Rio de Janeiro in 1992, where the need for sustainable development was turned into a political agenda. The author of this paper shares the thesis of Maya and Reuben Fowkes, who argue that the roots of contemporary sustainable art are to be located in conceptual art. In the 1960s, artists across the world started to question art and the art work, their role, function and legitimacy under social, economic, and ecological aspects. Thus, contemporary sustainable art is not only about nowadays‘ sociopolitical and ecological issues, but also a way of critically relating to the model of a self-reflective, discursive, and yet socially engaged art as embodied by postwar conceptualism.
This paper would like to look back at the origins of sustainable art, and especially at the examples of Robert Smithson and of Joseph Beuys. Despite the essential differences of their works and theories, the American and the European artist can both be understood as major forerunners of contemporary practices in the realm of sustainable art. Both perceived the present as a moment of crisis. They shared the goal to redefine art as a field of regeneration (of social, historical, and ecological ties) and of relations and associations (between artistic disciplines, artists in different countries, art and society, art and politics, art and economy, and art and the environment). Last but not least, their respective interventions, projects, and installations were embedded in each case in a large analysis of culture, which combined scientific knowledge and poetic imagination.

Zoryana Hnetsko / Eco-design w kontekście zrównoważonego rozwoju

Inspiracją dla referatu stała się moja praca doktorancka «Zasady ekologicznego projektowania wnętrza w dziecięcych instytucjach przedszkolnych» pod kierunkiem dr hab. Olega Bodnara. W wystąpieniu chciałabym poruszyć kilka kwestii.

1. Problemy ekologiczne we współczesnym świecie i sposoby ich rozwiązania.
2. Integracja designu i natury. Eco-design jako konieczność i afektywna inicjatywa do stworzeniu nowego wspaniałego świata.
3. Ekologiczne przedszkole - troska o przyszłe pokolenie i jego zdrowie.
4. Główne zasady eco-designu w przedszkolach: technologie energooszczędność?, koncepcje bezproduktywnośc?, ekologicznej troski, recyclingu.
5. Analiza twórczych praktyk projektowych w krajach europejskich.

Dzisiaj kwestie środowiskowe są jednym z najważniejszych, a jednocześnie najbardziej dyskusyjnych problemów, przed którymi stoi ludzkość. Ten temat ma wielkie społeczno - kulturowe znaczenie, bo dziś ekologia jest bardzo ważna w dziedzinie projektowania na całym świecie.
Zasady zrównoważonego rozwoju zostały zdefiniowane podczas konferencji „Szczyt Ziemi" w Rio de Janeiro w 1992 roku. Jedna z najważniejszych zasad ochrony środowiska w kontekście zrównoważonego rozwoju podkreśla ludzkie prawo do zdrowego życia w harmonii z naturą i pozwala zostawić dla naszych dzieci nie mniej niż to, co mamy z poprzedniego pokolenia. Główne zadanie eco-designu w przedszkolach to stworzenie skutecznych warunków dla ekologicznej edukacji podstawowej. Koncepcja tego projektu wyraża pragnienie człowieka, aby docenić i pielęgnować wszystko to, co daje nam świat. Tym samym, wnętrze w przedszkolach w eko-stylu jest nie tylko jednym z nowoczesnych sposobów projektowania, ale i filozofią, skierowaną przeciwko wyczerpywaniu zasobów naturalnych, wspierającą czystość środowiska.
Dzieciństwo to jeden z najważniejszych okresów życia. Wiodącą  rolę w poznaniu świata przez dzieci ma percepcja wzrokowa. Jakość środowiska, w którym przebywa, ma zasadnicze znaczenie dla jego pełnego i harmonijnego rozwoju. Wiek dziecka do 6 lat jest okresem, w którym kształtuje się jego los. Według naukowców, 60% informacji dziecko postrzega przed ukończeniem 3 lat, 80% - do 6 lat, a kolejne 20% - przez całe swoje dorosłe życie. Biorąc to pod uwagę, należy skutecznie wykorzystać eco-design jako potężny czynnik emocjonalnego wpływu na dziecko.
Połączenie estetyki i zdrowia jest kluczową cechą ekologicznego stylu. Dzisiaj coraz więcej projektantów w Europie łączy troskę o wartości estetyczne i użytkowe z troską o środowisko – a to przecież podstawa ekologicznego podejścia do projektowania.
Zgodnie z założeniem eco-designu na każdym etapie projektowania najważniejszy jest wpływ całego procesu twórczego na środowisko naturalne. Ekologiczne projektowanie w przedszkolach powinno łączyć różne działania w celu poprawy ogólnej sytuacji ekologicznej, zawierać program zdrowotny dla dzieci, a także zapewnić oszczędne korzystanie z energii. Eco-design stara się zaszczepić w społeczeństwie odpowiedzialność za naszą planetę, stawia przede wszystkim na wykorzystanie naturalnych materiałów. Ten styl pochodzi bezpośrednio z natury i zawiera wiele jej cech. Wnętrze jest wyrazem dążenia do harmonii z przyrodą i zarazem odpowiedzią na silne naturalne potrzeby człowieka.
Ekologiczne projektowanie wnętrza w przedszkolach to efekt połączenia formy i treści, która harmonizuje z dzieckiem i światem zewnętrznym. Prawdziwy eko-styl powinien uwzględniać nowoczesność, minimalizm i funkcjonalność. Ekologiczne wnętrza to sposób na wygodne i zdrowe życie, a także wkład każdego człowieka w przyszłość Ziemi.

Agnieszka Jankowska-Marzec / Nie tylko meble ze śmieci: projektowanie zrównoważone na Wydziale Form Przemysłowych krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych

Od ponad 25 lat pracownia projektowania alternatywnego, założona  przez Prof. Mieczysława Górowskiego, realizuje program korespondujący z myśleniem o odpowiedzialnym rozwoju. Zanim hasło  „sustainability" zrobiło zawrotną karierę, powstawały w niej projekty studenckie, eksploatujace wątek ekologiczny, zarazem w sposób nieortodoksyjny czerpiące inspirację z rodzimej kultury materialnej i duchowej. Projekty, w zamierzeniu, mające skłonić konsumentów, nie tylko do aktywnego w nich uczestnictwa, ale również do zmiany społecznych zachowań. Alternatywna choinka  i obiekty upamiętniające zmarłych, naczynia kuchenne, sandały do masażu stóp z wierzby energetycznej czy wreszcie urna na prochy ludzkie z biodegradowalnego materiału-to tylko niektóre propozycje...
W prezentacji zostanie więc podjęta próba ukazania wybranych projektów w szerszym kontekście: społecznym i ekonomicznym jak i namysłu nad stylem ekoproduktów. Czy tradycyjny „tekturowo-trzcinowo-samoróbkowy" dizajn zostanie zastąpiony nowoczesnym wyglądem produktów, które z czasem mają szansę stać się nowymi ikonami dizajnu?

Michał Kępski / Zrównoważona przeszłość w ekomuzeum

Przeszłość istnieje zawsze w określonej formie – przekazywana jest pod postacią „źródła", w formie „narracji", w muzealnej kolekcji czy przez artystyczną kreację. W swoim referacie pragnę zastanowić się nad relacją pomiędzy przeszłością a ideami zrównoważonego rozwoju i zapytać, czy możemy mówić o zrównoważonej przeszłości? Czy zrównoważona forma „obecności" przeszłości jest możliwa? Jaki kształt powinna przyjąć przeszłość, aby była zrównoważona? W referacie postawię hipotezę, że zrównoważona przeszłości, jest warunkiem planowania zrównoważonej przyszłości.
Rozważania pragnę oprzeć na koncepcjach tworzonych w ramach współczesnych praktyk muzealnych nawiązujących do nowej muzeologii i związanych z nimi teorii. Kładą one nacisk na współpracę ze zwiedzającymi, zwracają uwagę na „proces" tworzenia historii i podkreślają takie wartości, jak współpraca, współzależność, wsparcie. Jedną z pierwszych teorii zaliczanych do nowej muzeologii była koncepcja ekomuzeum. Powstała ona w latach 70. XX wieku w kręgu francuskim, a obecnie widoczna jest w wielu europejskich i światowych przedsięwzięciach. Ekomuzeum akcentuje takie elementy jak dziedzictwo, pamięć i wspólnota lokalna, które mają pomagać w zrównoważonym rozwoju. Na styku tych zagadnień będę poszukiwał odpowiedzi na pytanie o zrównoważoną przeszłość.

Dorota Kutyła / Piękny świat Johna Ruskina

XIX wiek, Londyn jest centrum, globalnym centrum Nauki i Sztuki, który wyznacza trendy dla całej Europy. Walki rewolucyjne i ruch robotniczy przybierają  na sile. Nasila się pytanie o właściwie urządzenie świata.
Głos Johna Ruskina znaczy wówczas wiele. To jemu prerafaelici zawdzięczają swoją karierę, jego listom i głosom poparcia. To on sprawił, że Wiliam Turner uważany jest za największego angielskiego pejzażystę.
Julian Ochorowicz we Wstępie do „Gałązki dzikiej oliwy" pisze z entuzjazmem o setkach tysięcy sprzedanych pism przez Ruskina, o specjalnych towarzystwach stworzonych do rozważania jego myśli, o wpływie na zwyczaje codzienne współczesnych.
 „Z pośród licznych podziwów, które budzi w nas postać Ruskina, największy bezwątpienia mamy dla jego popularności. Filozof w wieku XIX-tym, czytany przez tłumy – odo fakt nie należący prawdziwie do powszednich (…)"  Wydaje się więc, że warto w kontekście konferencji przypomnieć postać i poglądy tego niezwykłego człowieka. Pomysł referatu dotyczy pokazania drogi myślenia Ruskina, od kształtowania się jego koncepcji estetycznych, podkreślających wagę prawdy i ręcznej pracy, po okres przejściowy dla wspólnych zainteresowań estetycznych i społecznych, aż po dominację  tych ostatnich.
Ruskin wprowadzał kult piękna do wszystkich dziedzin życia, widząc wspólną podstawę dla ludzkiego działania i myślenia.
Sam Ruskin pisał: 
„Miasta nasze są lasem przędzalni raczej, niżeli pałaców; a jednak ludziom brak ubrania. Przysypaliśmy popiołem każdy liść w angielskich lasach, a jednak ludzie umierają z zimna, zatoki nasze przedstawiają las okrętów kupieckich, a jednak ludzie umierają z głodu."
 Widział możliwość zaradzenia biedzie przez pracę, ręczną pracę. Czytała go Młoda Polska i czytał Julian Marchlewski, widząc w jego poglądach zarodek pracy rewolucyjnej.
Ruskin miał inny, konkurencyjny pomysł wobec Marksa. Znał dobrze warunki bytowe klasy robotniczej, ale proponował inną, bezpieczniejszą drogę zmiany. Przez robotniczą edukację, przez uczenie robotników piękna.
Widział trzy główne potrzeby duchowe współczesnego świata, czyli podziw, miłość i nadzieję. Widział równoległe do nich potrzeby fizyczne, czyli mieszkanie, pożywienie i ubranie. W swoich tekstach i działaniach pokazywał, jak możliwa jest poprawa życia w duchu tego, co dziś nazywa się „zrównoważonym rozwojem". Pokazywał, jak można kupować nie wedle cen rynkowych, a wedle użyteczności, jak można pięknie drukować, zapewniając godne warunki pracy robotnikom…To tylko kilka z powodów, dla których warto ponownie pomyśleć o Johnie Ruskinie.

Magdalena Lange  / "It’s all in the genes!" – is it? When art and biotechnology act in concert

The interest of art in science is clearly known from a long time, biology has become the artists natural inspiration. Since the discovery of the double helix structure the fascination of genetics became clearly noticeable both the world of science and culture.  We can find it in literature, architecture, cinema, music and fine arts. The science though keeps searching an humbly assigns a greatest role and responsibility to the genes in the evolution of living organisms. The new direction has appeared – epigenetics.
The influence of environmental factors on epigenetic marks, their influence on the gene expression, has recently attracted considerable attention of ecologists and environmentalists. And more ecologists learn about epigenetic processes and their potential ecological and evolutionary relevance the newer fields of ecological epigenetics are being discovered.
Searching among the artists, the bio artists  for whom knowledge of modern biology is an inspiration and a tool ,  simultaneously sensitive on ecology, whose thoughts connected with epigenetics could be an inspiration, the work of Natalie Jeremijenko – "One Trees" described as an enviro-social sculpture is worth noting. Jeremijenko investigates ideas about the relative importance of genes and environment. The artist together with biologists created a thousand of clones of the Paradox Walnut Tree  (trees shared the same genetic code), which were planted on the streets of San Francisco. The trees despite the identical gene pool and configuration grow in the different way. How different? Which city districts are friendly for them ? What factors really do affect tree growth, local urban and global environments?

Karolina Marcinkowska / Recycling i jego znaczenia we współczesnej sztuce afrykańskiej

Recycling jako forma estetyczna i bogata w znaczenia, cieszy się dużą popularnością  wśród współczesnych artystów światowej sławy pochodzących z Afryki Subsaharyjskiej. Wykorzystywanie „śmieci" i korzystanie z odpadów kultury konsumpcyjnej zyskuje w kontekście Afryki nowy wymiar, bliski nurtom myśli postkolonialnej. Zaangażowanie społeczne artystów i częste nawiązywanie do wartości tradycyjnych, widoczne jest w twórczości takich artystów, jak Romuald Hazoumé, Willie Bester, Calixte Dakpogan, El Anatsui i innych. Surowiec, z jakiego wykonują oni swoje dzieła sztuki, staje się pretekstem do zastanawiania się nad zasadnością tworzenia przez poza-afrykańskich kuratorów i kolekcjonerów tzw. „sztuki prymitywnej" o niezmiennym i bezczasowym charakterze. Recycling staje się żywą, pulsującą tkanką mieszkańców afrykańskich miast, odzwierciedleniem zmiany, nowych inspiracji, żywiołu kreacji i bycia „tu i teraz".

Reiner Maria Matysik / River becomes Cloud proposal for a presentation of my own work within emscherkunst 2013 and work of other participating artists

Reiner Maria Matysik will transform the Emscher River into cloud over the coming summer. He uses a machine to transform the water of the Emscher River in the area of the Emscher tributary in Dinslaken - which is a wastewater-free section of the river - into cloud-forming steam. The power needed for the process is regeneratively derived from the river itself. The Emscher River therefore does not simply cease to exist where it flows into the mighty Rhine River - some part of it is transported into the skies as clouds. The imagery has somewhat supernatural connotations and raises questions for the river’s potential. The project furthermore highlights the measures taken as part of the Emscher conversion project. To what extent is a renaturation or a conversion back to nature really possible? What is the nature at which the conversion is aimed? Is it really possible to build nature?
In addition to the ‘cloud machine’, Reiner Maria Matysik installs an accessible, spherical station, where numerous works on the topic ‘clouds’ are displayed. This sculpture, reminiscent of a soap bubble, is open to visitors during the opening times of the exhibition, and offers overnight accommodation for up to two visitors per night.

Magdalena Micuła / On planting and cultivation, constructing and collaboration. Artist as an altruist.

In his book ‘Mutual Aid: A Factor of Evolution’ (1902) Peter Kropotkin – a Russian anarchist and scholar, claimed that the practice of cooperation has a great value for numerous forms of life. He also proofed that altruism is a natural instinct in a social relationship. These were theories which partly determined the later anarchistic idea. As we know, art has a strong base for being perceived as anarchistic or utopian, especially the one which deals with socio-cultural matters. Therefore, I would like to examine some of the contemporary artistic acts (performed by artists of three generations), through the issue of sustainability, altruism and (anarchistic) utopia.
In 1982 Agnes Denes – one of the first artist eco-logically aware – made her famous artpiece Wheatfield – A Confrontation. It wasn’t her first project questioned the reliability of American wealthy and the role of contemporary artist. The piece was executed right on the lower Manhattan – the centre of the world economy - which unexpectedly transformed into a space in which female artist became a brave activist. During the next decade (of the 1990s), another American artist – Andrea Zittel, would create her Living Unite – a utopian project of living space, strictly minimized to compact system that provided only the most necessary objects. She would later establish her long-term project A-Z West, devoted to an alternative way of living and making art. Marjetica Potrč, is the third artist whose art, in the context of sustainability, I would like to analyze in my presentation. Based in Ljubljana, Potrč has been making her architectural objects all around the world (including Russia, China, Korea, Italy, USA, Venezuela) since the end of the 1990s. In her work she focuses on issues related with self-sustainability, efficient energy use or improving the quality of life of refugees and the poorest.

Luiza Nader / Moim Przyjaciołom Żydom Władysława Strzemińskiego czyli o empatii, przyjaźni i trwałości

Do tej pory badania nad sztukami wizualnymi po 1945 r. dominowała teoria traumy, która operując opartymi o negatywność kategoriami traumatycznego wydarzenia i doświadczenia czy traumatycznej pamięci, pozbawiała podmioty (rozumiane w tym przypadku zarówno jako artyści, publiczność, ale również rzeczy: dzieła, otoczenia, miejsca etc.) sprawstwa, rozmywając granicę między ofiarą, katem a obserwatorem. Celem mojej propozycji historii sztuki, bazującej na refleksji humanistyki afirmacyjnej (Rosi Braidotti, Ewa Domańska) jest poszukiwanie  przestrzeni potencjalności i kategorii pozytywnych w obrębie wydarzeń i doświadczeń granicznych m.in. poprzez przemyślenia pojęcia "sustainability".  W tym celu zamiast matrycy traumy wykorzystam konstelację teorii afektów i zjawisk z doświadczeniami afektywnymi powiązanych, z których podczas mojego wystąpienia bardziej szczegółowo omówię empatię. Punktem wyjścia dla moich refleksji będzie dziesięć kolaży autorstwa Władysława Strzemińskiego zatytułowanych Moim przyjaciołom Żydom. Prace powstały tuż po II wojnie światowej. Artysta połączył w nich w konstelacje swoje wojenne rysunki, ekspresywne komentarze oraz fotografie dokumentalne z getta, obozów Zagłady i miejsc kaźni. Dziewięć kolaży Strzemiński przekazał swojej studentce Judycie Sobel, która następnie, już w latach 50. ofiarowała je Instytutowi Yad Vashem. W swym dziele, Strzemiński z jednej strony konstruował aktywną i emocjonalną pamięć Szoa, wygłaszał deklaracją przyjaźni, a zarazem przyjmował rolę ofiarnika i czynił swój gest aktem bezproduktywnego wydatkowania. W moim referacie, chciałabym retroaktywnie przemyśleć pracę Strzemińskiego w kontekście pojęcia "sustainability" i bliskich mu terminów takich jak "wzmocnienie", "wspieranie", "przyjaźń", "etyczna trwałość". Zastanowię się nad niestabilną historyczną ramą powstawania tego dzieła - atmosferą panującą wokół powracających z kryjówek i obozów Ocalałych w Polsce 1945/1946, a także nad metaforycznym i literalnym znaczeniem budowania afektywnych więzi w dziele i poprzez dzieło sztuki. Czy praca artystyczna może być nie tylko artykulacją doświadczenia, ale pracą empatii, ustalania przyjacielskich więzi par excellence? W jaki sposób figura artysty jako homo empaticus - wczuwającego się w sytuację i ból innych zmienia współczesne kategorie krytyki, oporu, politycznego protestu, które w obrębie sztuk wizualnych uległy tak spektakularnemu wyczerpaniu? W jaki sposób praca artystyczna może być aktem politycznej odpowiedzialności za cierpienia innych, dziełem regenerującym międzyludzkie i społeczne więzi, pracą odbudowywania a zarazem przeformułowania kategorii człowieczeństwa?

Maciej Oleński / Duplikacja budynków zabytkowych w okresie odbudowy Warszawy  w latach 1945-1965 – uwarunkowania urbanistyczne i historyczne oraz wpływ na dzisiejsze kształtowanie śródmieścia Warszawy

Poruszany przeze mnie jeden z mniej znanych wątków odbudowy Warszawy dotyczy historii ładu przestrzennego, który w obecnie obowiązującej ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu został zdefiniowany razem z pojęciem zrównoważonego rozwoju (art. 2 pkt 1 i 2) i dotyczy „takiego ukształtowania przestrzeni, która tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania funkcjonalne, społ. – gosp., środowiskowe, kulturowe i komp. – estetyczne";
- budynki zabytkowe Warszawy zostały poddane zabiegom duplikacji (przybierały ona różne formy o czym mowa w szczegółowym omówieniu wybranych obiektów), ponieważ jako świadectwo kultury i sztuki minionych czasów stanowiły najważniejszy element tożsamości zniszczonego miasta. Zatem sztuka została wpleciona w wizję urbanistyczną.
-  świadomie zdecydowano się przy odbudowie Warszawy na złamanie zasad Karty Ateńskiej, która nie zalecała takiego „twórczego" podejścia do zachowanych zabytków. Wszystkie wyżej opisane działania miały na celu poprawę (uzdrowienie) ładu przestrzennego Warszawy, która uchodziła przed II wojną za miasto źle zagospodarowane, przeludnione, estetycznie brzydkie (stąd masowe zbijanie eklektycznych fasad kamienic rozpoczęte już w latach 30. połączone z nadbudowami zbyt niskich budynków w celu uzyskania jednolitych pierzei), niedobrze skomunikowane itd. Dlatego duplikowanie obiektów zabytkowych wpisywało się w powszechny nurt poprawy oblicza stolicy (rozrzedzanie zabudowy poprzez tworzenie wolnostojących budynków – kwartałów miejskich np. Pałac Staszica – siedziba PAN czy Teatr Wielki, ujednolicanie pierzei, poszerzanie ulic itp. Obecnie tego typu działania uznaje się za szkodliwe, a ówczesne wizje odbudowy stolicy za pewnego rodzaju utopię mającą na celu skomponowania miasta idealnego, która zdaniem wielu nie sprawdziła się (chociażby w takiej kwestii, jak nadmierna komunikacja pojazdów w centrum miasta, nie mówiąc już o kwestiach estetyki). Warto zwrócić uwagę, że mieszkańcy Warszawy bardzo pozytywnie odnosili się do tych zmian (o czym świadczą diarystyczne zapiski z tamtego okresy wielu osób publicznych). Na zakończenie chciałbym podkreślić, że zjawisko, o którym mówię w swoim referacie, jest w istocie bardzo złożone, a jednocześnie unikatowe na skalę świata, ponieważ sama odbudowa Warszawy była największą na świecie próbą przywrócenia tożsamości zniszczonego miasta z wykorzystaniem ówcześnie panujących prądów myślowych dotyczących wizji miasta idealnego (przede wszystkim idee le Corbusiera).

Jean-Francois Paquay / " Portager" (portable kitchen garden)

Having been a farmer and artist for several decades now, I recently discovered a way to combine both activities to greater effect. Last summer (2012), I started farming 35 cm-square baskets, lined with an impermeable agriculture plastic. In addition to being easily transportable, each basket supports the growth of multiple edible plants, thriving adjacent other plants, enabling me to constantly optimize each plant's access (as needed) to sunlight, shade, water, and even site lines, ensuring the sculpture's continual allure, as seen from below by passersby on the plaza.
To my surprise, this system yields far more food per square meter than my kitchen garden. Although I cannot yet explain this, there are two distinguishing factors- one is the compost-rich soil that I produce myself, as well as the fact that this effectively pixilated farm, where each basket supports different plants, maximizes biodiversity on a level even densely planted kitchen gardens do not offer.
Why is this Interesting?
Several things are noticeable- 1) the growth rate is high since the plants grow in soil (a mixture of horse manure, food scraps, raked leaves and chicken-scratched sand), 2) growing vegetables in such shallow soil is a challenge, 3) the biodiversity is incomparable (for a farm) since nearly every basket offers a different plant variety, 4) each basket presents a single pixel of an otherwise monoculture field, and 5) the baskets are moved to accommodate the changing elements.
All of this directly translates into both a sustainable art practice and a sustainable future, since these baskets could be sited on concrete slabs, or even abandoned parking lots; the soil can be prepared locally, rather than produced and transported commercially; it offers a previously unexplored level of biodiversity; and is immediately rearrangeable.
Given this summer’s lack of rain, I have invented an auto-watering system, whereby one and one-half-liter water bottles, punctured with tiny holes, slowly drip water onto the plants. 
Of secondary importance is the research that this project affords me, which includes tracking plants' development during their early stages, as well as measuring root lengths as plants grow in gridded baskets (5 cm grids). On this level, my approach parallels artist-farmer Matthew Moore’s experiments. How is this Art?
Although this description may sound more like agronomy than art, the most distinguishing feature is that this occurs in public, allowing me to interact with curious colleagues and passersby. The sculpture thus doubles as a beacon alerting people to the significance of healthy food and food shortages, and the source for unfamiliar vegetables, such as jack-be-little pumpkins, heirloom tomatoes, zucchini flowers, purple green beans, chayote, and purple basil, to be shared with colleagues. In this context, people are excited to discover various types of mint and herbs. 
Being an artwork and not design, this project is a prototype that communities can customize to fit their needs, rather than followed step by step like a kit. Sited in a concrete university, Portager proposes that vegetables need not be estranged from urban habitats.
Artist-farmers tend to be inventers, rather than adopters of conventional approaches. On this level, they contribute to knowledge formation, resisting current approaches and trends. On this level, artists such as Harrison Studio, Alan Sonfist, Patricia Johanson, Mel Chin, Lynne Hull, Brandon Ballengee, Buster Simpson have all inspired scientists, ecologists and landscape architects to reconsider not only the possibilities for nature, but man’s approach to nature. 
I would like to discuss the relationship between my studio, where 20 baskets produce food, sometimes providing back-up for my office farm; my office farm, where vegetables are grown in 36 baskets, and my numerous satellites, for which friends manage anywhere between two and four baskets, depending on their appetites, at their homes.

Helena Postawka-Lech / Koncepcja Miasta Ogrodu  Ebenezara Howarda w świetle założeń zrównoważonego rozwoju. Teoria i współczesność

Ebenezer Howard w swojej książce Garden Cities of Tommorow wydanej w 1902 roku nakreślił koncepcje organizmu urbanistycznego opartego na symbiotycznym połączeniu przestrzeni mieszkalnych z terenami zielonymi. Podstawowymi komponentami organizmu miejskiego miały być najlepsze cechy z terenów miejskich (dostępność do rynku zatrudnienia, opieka socjalna, infrastruktura miejska) i wiejskich (bliskość natury, duże nasłonecznienie, świeże powietrze). Ta idylliczna wizja przedstawiona w formie diagramu „trzy magnesy" pokazuję, iż architekt myślał o mieście holistycznie, jako o miejscu które nie tylko organizuje przestrzeń architektoniczną ale także społeczną i ekonomiczną.  Przez wiele dekad zapładniała ona umysły architektów i doczekała się różnych realizacji i interpretacji. Pierwszą częścią referatu będzie więc analiza Howardowskiej koncepcji w świetle założeń zrównoważonego rozwoju, która  może przynieść ciekawe wnioski, zarówno z perspektywy badań nad historią sztuki jak i współczesnej humanistyki.
Druga część zostanie poświęcona refleksji nad obecnym stanem osiedli wznoszonych w oparciu o koncepcje Howarda. Czy współcześni użytkownicy znajdują przestrzeń przyjazną i funkcjonalną czy poddają ją transformacjom? Problem zostanie omówiony na przykładach z Polski i zagranicy.
Ponadto w aktualnej sytuacji dziedzictwo Howarda może być szalenie cennym doświadczeniem. Z jednej strony w wielu miastach obserwujemy niekontrolowany przyrost tkanki miejskiej, często nie konsultowany z mieszkańcami i powodowany przede wszystkim czynnikami ekonomicznymi. Z drugiej strony wzrasta liczba oddolnych ruchów miejskich, które na różne sposoby starają się zarówno „leczyć" przestrzeń miejską z nieudanych inwestycji i problemów jak i stymulować władze i podmioty ustawodawcze do  działań konsultowanych i odpowiedzialnych społecznie. Trzecia część referatu zostanie poświęcona temu jak w pejzażu współczesnych ruchów  miejskich  i innych inicjatyw funkcjonuje pojęcie  miasta-ogrodu.

Sofia Ponte / Musealizing functional art

Why musealize functional art? How to categorize, preserve and display functional artworks. In a museum? How does functional art affects museums?
Functional art is a tendency in contemporary art production that combines more than
Aesthetic values in its artistic manifestation. It crosses disciplines such as design, architecture, anthropology, environment and economy, among others. It exists outside designated spaces of art, more broadly, in the fragmented and multicultural public sphere of cityscapes.
Each functional artwork is most likely to be a performative device that can only be truly. Understood and accepted when activated in the context that it was design for. Its live Performance expresses the device’ visual metaphor and convinces (or not) it(s) user(s) and Audience of the reality the artwork evokes, represents or brings awareness to.
The hybrid nature of functional artworks has lead to the development of designations such as functioning aesthetics, post conceptual art, design-art, art útil, interventionist art, sustainable art, functional art, among others. All these possible categorizations reveal the complex origin of this artistic practice. Because of its heterogeneity nature functional art does not relate to any immediate or generalized obvious need, on the contrary, it represents the diverse strategies developed by artists to address "invisible" aspects of western society, affect the understanding of our emerging values and their circumstantial context.
My research aims to study functional art and ways to musealize it. If the performative aspect and its context-specificity are at the core of functional artworks how can its immateriality be preserved and communicated? How can I as an artist, who creates artworks that inspire manipulation, help museums preserve and display them and keep functional art alive for today’s audiences and for future generations?

Jovanka Popova / What yet to be "cleaned"; Art between censorship and activism

The text tends to present series of cultural and eco-political discourses, in relation with the specific art practices as contributors for social transformation and emerging of new conscious. The term "ecology" identifies itself through the image of ‘subversive science’ which responds to all aspects of human activity, and which brings out the connection between activism and human systems, political structure, or art world strategies, proposed by  institutions, as such. The ecological factor, as one of the possible intermediates between art, and the need of socio-transformational tactics, is also perceived as a whole of biological, socio-political, economical and cultural phenomena. The main focus of the research is to present provocative art tactics in which the open dialog between the field of art and activism is produced, through the research of complex issues related with impact of censorship in art and life.

Karolina Rajna / Asamblaż, recykling, sztuka z odzysku a zjawisko zrównoważonego rozwoju.

Zjawisko recyclingu w sztuce współczesnej to obszerne zagadnienie. Jeśli przyjmiemy, że oznacza ono przetwarzanie, ponowne wykorzystywanie materiałów w celu uzyskiwania nowych jakości, to recyklingiem można by nazwać sztukę w ogóle.  Asamblaż jako forma artystyczna definiuje działanie twórcze przez pryzmat kolekcjonowania (gromadzenie, zbieranie) i  tworzenia nowej całości z dostępnych odpadków cywilizacji. Artysta jawi się  jako ktoś, kto działa na „śmietniku" kultury, wyszukuje i  przetwarza jego elementy.  W języku polskim nie istnieje słowo sustainable art  tłumaczone roboczo jako sztuka zrównoważonego rozwoju. Zatem  pojawia się pytanie: czy relatywnie nową definicję można interpretować wstecz, odnosząc ją do sztuki polskiej lat 60.?  Czy działanie Sterna, który zjada posiłek a utrwalając resztki rybich ości na płótnie, asamblaże Hasiora z tandetnych przedmiotów takich jak drewniane ptaszki, fragmenty starych lalek, elementy bombonierek, aniołki będące ozdobami zniczy jakie zanosimy na cmentarze, wreszcie, stapianie elementów plastikowych przez Borowskiego posiadają punkty wspólne z współczesnym rozumieniem sustainable art ukutym przez Maję Fowkes Czy działanie Rudowicz, Warzechy, Urbanowicz, którzy odbywają spacery po antykwariatach i targowiskach w celu znalezienia materiału do prac można w jakimś sensie porównać z oprowadzaniem sąsiadów po ogrodzie Pawła Althamera ?

Zofia Reznik / Od niedoboru do nadmiaru – sztuka łapania równowagi

Dla dostatnich społeczeństw zachodnich potrzeba zrównoważonego rozwoju wynika
z konieczności redukowania negatywnych konsekwencji dojrzałego kapitalizmu. Dla krajów tzw. trzeciego świata jest obietnicą ustabilizowania sytuacji politycznej i gospodarczej. Polska jest obecnie krajem zaliczanym do tzw. globalnej północy, choć trudno mówić w jej przypadku o porównywalnej do krajów zachodnich ciągłości rozwoju gospodarczego. Od czasu II wojny światowej borykanie się z brakiem czy też niedostatkiem było dla większości codzienną bolączką. Niedobór dóbr i wolności politycznej nasilił się zwłaszcza w okresie stanu wojennego i zaowocował powstaniem silnego ruchu kontrkulturowego. Zmiana ustroju w 1989 roku pociągnęła za sobą nagłą lawinę obfitości. Artyści, którzy przyzwyczajeni byli do funkcjonowania w dość siermiężnych realiach PRL, przywitali "galopujący kapitalizm" lat 90. z nieufnością i należytym krytycyzmem. Tymczasem w sztuce zachodniej był to czas, w którym zagadnienia masowej produkcji i nadprodukcji towarów, konsumeryzmu i odpadów zaczynają odchodzić w niepamięć, artyści coraz chętniej zwracają się ku lokalnym i globalnym relacjom społecznym, a teoretycy dowodzą przełamania postmodernistycznego paradygmatu (Kirby, Bourriaud, Lipovetsky, Eshelman, Samuels). U progu XXI wieku, wraz z postępem rozwoju technologicznego, zdiagnozowany zostaje nowy problem nadmiaru – tym razem jest to zalew informacyjny, który czyni z nas konsumentów danych. W sztuce zauważalna stała się tendencja do wykorzystywania znalezionego w sieci materiału wizualnego, de- i re- montażu filmów, przerabiania i remiksowania cudzych prac, co Nicolas Bourriaud określił jako postawę postprodukcyjną. Nosi ona zarówno znamię recyklingu (robienie użytku z kulturowych odpadów), rewitalizacji (wprawianie w ponowny ruch w obiegu kultury) jak i wstrzemięźliwości (powstrzymywanie się od wytwarzania). Jak realizuje się w wywodzącej się z diametralnie innych doświadczeń sztuce polskiej i czy nagła zmiana niedoboru w nadmiar rzutuje na charakter polskiej kultury w nowym stuleciu? Czy w pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku nadal mieliśmy w Polsce artystów, którzy tak jak twórcy kontrkultury w latach 80. i artyści krytyczni w następnej dekadzie działali niczym przeciwwaga dla zbiorowej kultury? Czy w rozwiniętym społeczeństwie możemy mówić o kompensacyjnej funkcji sztuki?

Mateusz Salwa / Ogród jako sustainable art

Wśród rozmaitych źródeł pojęcia „sustainable art" zwykło się wskazywać m.in. land art czy sztukę ekologiczną itd. Rzadko kiedy – jeśli w ogóle – wspomina się o fenomenie, który wyjątkowo dobrze zdaje się do niego pasować, mianowicie o ogrodzie. Jeśli bowiem spojrzeć na ogród jako na miejsce, które z jednej strony ukształtowane jest przez człowieka i dlatego bywa chętnie traktowane jako dzieło sztuki, ale której z drugiej strony nieuchronnie zawiera w sobie równie istotny element naturalny (przez co – jak niektórzy chcą – jest niestandardowym dziełem sztuki i pozwala np. analizować się w kategoriach ekosystemu), wówczas można uznać go przykład „laboratorium", w którym można zaobserwować najistotniejsze problemy związane z relacją człowiek-przyroda, związane przede wszystkim z estetycznym i etycznym podejściem do natury, choć nie tylko. W trakcie swojego wystąpienia chciałbym zarysować mapę podstawowych zagadnień, które powodują, że ogród – często pomijany w opracowaniach – wydaje się zjawiskiem niezwykle ważnym, tym bardziej, że w takim czy innym wymiarze, jest dostępny niemal dla każdego.

Sue Spaid / Real-world problems

Since the late sixties, scores of artists have presented artworks that offer society and scientists innovative strategies for overcoming challenging, environmental circumstances. It is well documented that artists such as AMD & ART, Tim Collins/Reiko Goto, Betsy Damon, Agnes Denes, Georg Dietzler, Harrison Studio, Patricia Johanson, Lynne Hull, Laurie Lundquist, N55, Viet Ngo, Ocean Earth, Buster Simpson, Michael Singer, Alan Sonfist, Susan Leibovitz Steinman, Superflex and Merle Laderman Ukeles have either participated on teams or initiated the design/construction of public works offering alternative-energy programs, eco-friendly housing developments, flood-wall retention schemes, food-production systems, habitat enhancement opportunities, power plants, repurposed landfills, solid-waste facilities and water-reclamation processes.
Despite documentation/websites, this coterie of artists, whose practices necessitate the implementation of novel ideas, is so small, and their activities so intermittent, that they continue to operate far beneath the artworld radar. In forty years, only a handful of exhibitions have been organized to reflect upon their efforts. Too few are represented in museums and private collections. (…)
I sometimes worry that an artist like Ai Weiwei is more famous for his architectural incursions with Herzog and de Meuron on the "Bird’s Nest" Aquatic Center (2008) and Serpentine Pavilion (2012) than for his smaller, more provocative efforts, such as his using the Internet to supersede government restrictions on personal freedom, while under house arrest. (…)
More and more, society can expect artists to intervene on community policies and scientific methods, however modest, as well as welcome experiments whose imaginative outcomes overwhelm their practical potential. We must find ways to encourage eco-minded artists to engage problems that expand stakeholders’ appreciation for local conditions even when artistic approaches fail to resolve particular problems. Since each environmental artist tends to identify a different problem, engaged stakeholders are most likely to concede the complexity of natural systems. (…)
I am trying to launch ICAN (International Consortium Art ó Nature), an Environmental Art MFA to be spread across six existing MFA programs. Its four core courses would be offered online (for free) in English, French and Spanish with hopes of simultaneously educating interested citizens on five continents. Additionally, participating MFA programs would offer in situ practicums to their students, who are chosen via each school’s routine selection process. After six years, ICAN will disband, having graduated enough environmental artists to teach, work, write, curate, etc. (…)
In conclusion, the very sustainability of environmental art suddenly seems at risk. Its survivability depends on its capacity to lure more people into its orbit, whether as environmental art writers, curators, artists and teachers. The future depends on us, which is why Yatoo’s First International Nature Art Curator’s Conference carries such a high stake. Moreover, Yatoo’s foresight to take their biennale on the road, shifting locations like Manifesta, provides an opportunity to inspire public interest. The future of environmental art is literally tied to the success of the Global Nomadic Project 2015.

Bernadeta Stano / Odbudowa zerwanych więzi. Mariaż sztuki, natury i przestrzeni postindustrialnej

Od kilku lat interesują mnie zagadnienia związane z obecnością sztuki na terenach przemysłowych i postindustrialnych. Wydawałoby się, że przestrzeń ta, mocno przekształcona nieodwracalną i niszczycielską nierzadko działalnością człowieka, nie budzi już skojarzeń z pierwotną naturą, z krajobrazem nietkniętym ręką człowieka. Okazuje się jednak, że artyści, którzy w ostatnich latach dostrzegli walory i zadomowili się ze swoimi projektami w tej przestrzeni, są w stanie zmierzyć się z tym problemem. Zadając sobie pytanie o genezę przemysłu, zwłaszcza procesy przetwarzania przyrody nieożywionej,  a także zagłębiając się w problemy socjologiczne związane w pracą w przemyśle, szukają odpowiedniej formy, by o nich opowiedzieć współczesnemu widzowi. Miejscem spotkania artysty, byłego pracownika czy przypadkowego świadka bywa tu zwykle owa przestrzeń, naznaczona kultem i pamięcią pracy, zdegradowana i na nowo odkryta. Ona sama działa na zmysły, pobudza wyobraźnię, ale i poszczególne projekty, akcje, instalacje site-specific z wykorzystaniem, dźwięku i światła, environment, projekcje filmowe i czy zestawy fotografii, także posiadają cechy widowiska. Artyści w obręb zastanej infrastruktury wprowadzają materiały wprost z natury, budzące skojarzenia z kopalinami, podziemnymi źródłami, roślinnością z prehistorii. Przedmiotem opisu i analizy chciałabym uczynić prace z ostatnich kilku lat, w których dostrzegam pogłębioną refleksję nad funkcjonowaniem człowieka w środowisku pracy oswojonym, poznanym, zaadaptowanym do użytkowych potrzeb a jednocześnie jego tęsknotami za innym, czystym „ogrodem".  Powstały one zwykle z okazji większych wydarzeń artystycznych jak śląska Industriada czy krakowski ArtBoom Festival, ale też plenerów i pojedynczych wystaw na terenach byłych zakładów pracy.

Lisa Streitfeld / Berlin:  can sustainable social projects celebrating unity overcome the divisiveness of success?

This paper examines the community protest surrounding the dismantling of a portion of East Side Gallery in Berlin in relation to the success of the sustainable project.  This protest took place just months after the closing of Kunsthaus Tacheles, a sustainable arts community created after the fall of the Berlin Wall.  I moved into my apartment across the street just weeks after its closure last fall.  And yet, the graffiti covered building, a former Nazi torture center, is a living relic of Berlin’s history of transformation and renewal.
In 1991, artists were invited from around the world to paint murals on the longest remaining section of the Berlin Wall.  East Side Gallery became one of the city’s top attractions. Yet this unifying effort turned divisive in 2013 when a people’s protest attempted to prevent a portion of the wall being torn down due to development.

The protest over the threat to the East Side Gallery Project has called attention to the threat faced by other sustainable projects in Berlin as the metropolis resurrects as a global cultural center.  My investigation includes strategies for welcoming change during this crucial 75th anniversary year of when the Nazis came to power.  The 2013 Theme Year "Diversity Destroyed" highlights the urban historicism that Berlin has pioneered since the fall of the wall.  My analysis of this phenomenon penetrates deep into the mythical process of birth/growth/generation/decay that artists in contemporary culture have come to embody as a religion, particularly in the realm of sustainable art. 

Esra Yildiz  / Sustainability, social participation and contemporary art  in Turkey

On May 28, the events starting with the occupation of Istanbul’s central Gezi Park which will be demolished and turned into a shopping mall center, has opened a new page in the civil resistance and environmental politics of  Turkey.
Since 2002, AKP’s (The Justice and Development Party) reign and its authoritarian neoliberalism has caused many conflicts in society, and destruction of natural resources and ecologically important areas of Istanbul and Turkey. AKP Government sees environment as "the stock of the capital" and one of its goal is urban development. But they try to do that by not contracting the Islamist respect for nature.
and it does not support sustainable politics as a whole. Forests cut down, many HES (hydroelectric power plant) start to be implemented all over Anatolia even in the most green area of Turkey like Black Sea Region which threatens the regions’ biodiversity. Implementation of nuclear stations are also on governments’ agenda.
The environmental politics of AKP and all of these events (construction of HES, Gezi Park protests..) have found its reflections on art, social life and cinema too. One of the important outcomes of Gezi Park protests is its effort for creating a sustainable community. After Gezi Park protests, people started to gather together in the parks to discuss about the transformation of the movement and to talk about how the citizens can be an active part of the decision making process of the public projects that the government wants to realize in Istanbul. As M. Hart puts it "sustainability is about the quality of life in a community; a measure of whether the economic, social and environmental systems that make up the community are providing a healthy, productive, meaningful life for all community residents, present and future (Hart, 1999)." The creation of sustainable community is one the important part this process.
By the 2000s, the number of the films about HES and the destruction of natural sources of Turkey increased in numbers. The films like Ekümenopolis, Against Current, A Few Brave People and short films and documentaries produced by directors and cinema collectives and the works of art collective x-urban are important examples people’s reaction to government environmental politics and an effort to make people aware of the natural destruction. Together with all these examples, the visual language of Gezi Protests and the artworks, objects and installations created by the Gezi protestors, alternative communication systems (Gezi radio and Çapul Tv), guerilla gardening are the aesthetic outcomes of Gezi protest which remembers us the collective spirit of 1960s and 1970s. Focusing on these current examples and environmentally concerned films and art works, the presentation will discuss the sustainability, sustainable community, social participation with art and protest and the role of contemporary art and cinema in all of this process in Turkey.

Rebecca Lilianne Wichmann / Sustainability and utopia: the tender impetus of space

Space, sustainability, ecological, scientific, and technological themes have become abundant among the most exhibited artists world-wide. The utopian nature of these works mark a dramatic change from the dominance of the commodification of Abstract Expressionism, Conceptualism, and Postmodernism, being the prevailing trends since the 1940s. This presentation will center on discussing contemporary art using Robert Poole’s theory of a larger paradigm shift that occurred when the first photographs from space were published. It is argued that a fundamental change in thinking occurred not only farther distancing ourselves from egocentrism and enlarging our worldview, but also spurring the ecological movements, encouraging globalization, and changing focus  from regional protection to collectively understanding our place as inhabitants of the same, fragile place. Focusing mainly on James Turrell, Tomas Saraceno, Anthony McCall, Vija Clemins, and Mia Weiner, I track the history of contemporary art’s return to sustainability from Land Art, how  this utopian imagery is unique, the contemporary connection with the space and sky, and current views of globalization and the sublime.

Ewa Wójtowicz / A doppelganger figure. Sustainability of art in the process of re-practices

Every art system-related activity, be it artistic, critical or curatorial, has its double (a doppelganger) in the online world. Since re-posting is considered curatorial, re-enacting is considered performance and remix is not only the way we create but the basic cultural force (the issue introduced by Eduardo Navas), it would be useful to look closely at the mechanisms of sustainability in arts. Does this figure of a double questions cultural elitarism or rather enhances it? How it affects sustainability? Isn’t the constant process of re-using a main feature of it?
The aim of this paper is to approach the issue of sustainability (or even self-sustainability) from the perspective of contemporary, digital culture and the circuit of information it creates. Using the phrase coined by Nicolas Bourriaud, that "art reprograms the world" I would like to focus on the question of a blurred boundary between "art" and "the world", since the emergent culture of participation makes the significant difference. The distinctions between artists and viewers, hierarchy and heterarchy or the public and the private seem to be dissolving. Within the same media, platforms and tools offered both for the artists and the amateurs and the externalization of knowledge enabled by model of wikinomics, we are currently experiencing a profound change. Art has its double in knowledge and economy, while knowledge aims rather at establishing external links, than answering questions. As the artist Ryan Trecartin says: "The Real Internet is Inside You". If so, how to experience and create art in the realm of ubiquitous screens, endless content production and social media hegemony?

Magdalena Zięba / Exposition: Beyond Green. Toward a Sustainable Art. Between art and art of sustainable display

The exhibition mentioned in the title of my essay was on display in Smart Museum of Art, University of Chicago, between 2005 and 2006. It was conceived as a travelling exhibition; therefore it was shown in various institutions of United States till the end of 2007. In this context, the curator, Stephanie Smith, faced a difficult and complex problem: how to simultaneously present art that brings up the issues of ecology and diversity, and to organise the exposition that fulfils the principles of sustainability.
In my paper I will discuss each particular statement of the exhibition and I will feature projects executed especially for this show, which, in effect, go far beyond the definition of art, balancing on the edge between design and social activism. Giving the background of the uniqueness of Stephanie Smith’s endeavour, I will also reflect on the subject of whether contemporary art can be sustainable without being, at the same time, marginalised and treated with certain distance – as disconnected from the (institutional) mainstream.

Not "Sustainable Art", Sustainability of Art, http://ekoiq.com/%E2%80%9Csurdurulebilir-sanat%E2%80%9D-degil-sanatin-surdurulebilirligi/2/ (viewed on 12.10.2013).